GIÁO DỤC KỸ NĂNG THÍCH ỨNG XÃ HỘI CHO TRẺ MẪU GIÁO 5-6 TUỔI THÔNG QUA HOẠT ĐỘNG KHÁM PHÁ KHOA HỌC

 

                                                                       Tên tác giả  Lê Thúy Trầm  Lớp: 54A Ngành: Giáo dục mầm non

                                                                        Khoa: Giáo dục                                 

                                                                        Nhóm ngành: Khoa học Giáo dục

1.     Mở đầu:

·        Tổng quan tình hình nghiên cứu thuộc lĩnh vực đề tài:

Vấn đề giáo dục (GD) kỹ năng sống nói chung và kỹ năng thích ứng xã hội (TƯXH) nói riêng đã được nhiều nhà nghiên cứu trong nước và trên thế giới đề cập đến.

Nhà tâm lý học Spencer H với tác phẩm “Những nguyên lý tâm lý học” là người khởi xướng của tâm lý học thích ứng, ông cho rằng: cuộc sống là sự thích ứng liên tục của các mối quan hệ bên trong với mối quan hệ bên ngoài.

Năm 1980, Janes W với tác phẩm “The Principles of Psychology” ông cho rằng: đối tượng nghiên cứu của tâm lý học chính là Nghiên cúu mối quan hệ giữa các quan hệ bên trong và quan hệ bên ngoài và đây chính là bản chất của quá trình thích ứng của cá thể.

Năm 1979, tác giả Golomstooc A.E đã đưa ra quan điểm về thích ứng trong nghề nghiệp. Bên cạnh đó có rất nhiều quan điểm về thích ứng trong  GD. Hai tác giả Ilin E.P và Nhikitin V.A khẳng định: tính hiệu quả của quá trình GD và việc xây dựng “sức khỏe” đạo đức và tâm lý trong quá trình GD sẽ phụ thuộc vào vấn đề sinh viên thích ứng với tốc độ như thế nào với các điều kiện, hoàn cảnh mới. Hay tác giả Pêtoropxky A.V cho rằng: sự TƯXH là quá trình thích nghi tích cực của cá nhân hoặc tập thể (lớp, nhóm) với các điều kiện vật chất, các tiêu chuẩn và giá trị được xác định của môi trường xã hội.

Ở Việt Nam, tác giả Vũ Thị Nho cùng một số nhà khoa học đã nghiên cứu đề tài “Sự thích ứng với hoạt động học tập của học sinh tiểu học, Năm 2000, tác giả Phan Quốc Lâm đã bảo về luận án tiến sỹ với đề tài “Sự thích ứng với hoạt động học tập của học sinh lớp 1”. Luận án đã đưa ra chỉ ra những yếu tố cơ bản ảnh hưởng đến sự thích ứng của hoạt động học tập của học sinh lớp 1. Trên cơ sở đó, nhằm nâng cao mức độ thích ứng cho học sinh.

Như vậy, có nhiều công trình, nhiều tác phẩm được nghiên cứu đã cung cấp nền tảng lý luận và phương pháp quý báu cho các đề tài nghiên cứu sau này. Tuy nhiên, các tác giả chỉ mới xây dựng lý luận và phương pháp kỹ năng TƯXH cho con người nói chung, đối tượng người đi làm và sinh viên nói riêng, đối tượng trẻ mầm non hầu như chưa có đề tài nào đi sâu nghiên cứu.

·        Tính cấp thiết của vấn đề nghiên cứu:

Kỹ năng TƯXH là thành phần quan trọng trong nhân cách con người của xã hội hiện đại. Kỹ năng này cần được GD cho trẻ ngay từ tuổi mầm non, đặc biệt, độ tuổi MG 5-6 tuổi là mốc quan trọng vì tiếp sau giai đoạn này trẻ sẽ bước vào môi trường học tập mới với nhiều thay đổi nên việc trang bị cho trẻ đầy đủ và chắc chắn những kỹ năng thích ứng là rất quan trọng.

Hoạt động khám phá xã hội (KPXH) là một trong những nội dung GD khám phá môi truờng xung quanh ở trường mầm non, giúp trẻ làm quen với thế giới xung quanh, các mối quan hệ trong gia đình, truờng học và xã hội. Đây chính là môi trường thuận lợi để GD kỹ năng TƯXH cho trẻ mầm non.

 Thực tế cho thấy, giáo viên các trường mầm non còn ít quan tâm đến việc GD cho trẻ kỹ năng thích ứng môi trường xã hội, chưa chú trọng đầu tư vào nội dung và phương pháp để đạt kết quả cao. Do đó, trẻ nhìn chung còn thiếu hụt rất nhiều những kỹ năng TƯXH cơ bản để có khả năng đáp ứng tốt với những yêu cầu của xã hội ngày nay.

Từ những lý do mang tính thời sự đó tôi đã lựa chọn đề tài: “Giáo dục kỹ năng thích ứng xã hội cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi thông qua hoạt động khám phá xã hội.

·      Mục tiêu nghiên cứu:

- Đánh giá thực trạng GD kỹ năng TƯXH cho trẻ MG 5-6 tuổi hiện nay trên cơ sở đó xây dựng nội dung GD kỹ năng TƯXH cho trẻ MG 5-6 tuổi thông qua hoạt động KPXH.

·      Phương pháp nghiên cứu:

- Phương pháp nghiên cứu lí luận; Phương pháp nghiên cứu thực tiễn: phương pháp quan sát sư phạm, phương pháp điều tra bằng phiếu Anket, phương pháp sử dụng sản phẩm hoạt động của giáo viên mầm non, phương pháp thực nghiệm sư phạm; Phương pháp bổ trợ: phương pháp thống kê toán học.

·      Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

o    Đối tượng nghiên cứu: Đề xuất một số biện pháp và xây dựng một số giáo án có nội dung GD kỹ năng TƯXH cho trẻ 5-6 tuổi thông qua hoạt động KPXH.

o    Phạm vi nghiên cứu:

-         Đề tài tập trung nghiên cứu nhằm xây dựng nội dung GD kỹ năng TƯXH cho trẻ

5 - 6 tuổi thông qua hoạt động KPXH ở 3 trường mầm non xã Quỳnh Châu, Tân Thắng và Ngọc Sơn, huyện Quỳnh Lưu, tỉnh Nghệ An.

2.     Nội dung nghiên cứu và các kết quả nghiên cứu đạt được:

2.1. Nội dung nghiên cứu:

Chương 1: Cơ sở lý luận của đề tài

Chương 2: Thực trạng giáo dục kỹ năng thích ứng xã hội cho trẻ 5-6 tuổi thông qua hoạt động khám phá xã hội

Chương 3: Một số biện pháp giáo dục kỹ năng thích ứng xã hội cho trẻ 5-6 tuổi thông qua hoạt động khám phá xã hội

2.2. Kết quả nghiên cứu:

Chương 1: Cơ sở lý luận của đề tài

Đề tài đã khái quát được ý nghĩa, vai trò và nội dung của GD kỹ năng TƯXH cho trẻ 5-6 tuổi. Đưa ra được một số khái niệm:  Khái niệm: “TƯXH”;  “Kỹ năng TƯXH”.

Kỹ năng TƯXH là khả năng cá nhân vận dụng những kiến thức, những kinh nghiệm về thế giới xung quanh để đối mặt và giải quyết các vấn đề nảy sinh trong quá trình sống, học tập và làm việc một cách hiệu quả.

Chương 2: Thực trạng GD kỹ năng TƯXH cho trẻ 5-6 tuổi thông qua hoạt động KPXH.

- Đề tài tiến hành điều tra trên 6 giáo viên dạy lớp 5-6 tuổi và 30 trẻ 5-6 tuổi ở 3 trường MN xã Quỳnh Châu, Tân Thắng và Ngọc Sơn, huyện Quỳnh Lưu, tỉnh Nghệ An.

- Nghiên cứu 10 đề tài KPXH để giáo viên tiến hành tổ chức cho trẻ hoạt động. Kết quả thu được cho thấy, chỉ có 3/10 giáo án có tích hợp nội dung GD kỹ năng TƯXH cho trẻ song nội dung và phương pháp chưa khoa học và chặt chẽ, cách thức thực hiện chưa sát thực, các giáo án còn lại giáo viên chưa chú trọng thực hiện nội dung này.

- Quan sát 1 tiết học thuộc chủ đề Bản thân dạy trên 30 trẻ lớp 5a

Bảng: Mức độ thực hiện các nhóm kỹ năng TƯXH của trẻ 5 - 6 tuổi

 

                 CT

KN

THƯƠNG LƯỢNG

TUÂN THỦ QUY TẮC

BẢO VỆ BẢN THÂN

TÌM KIẾM SỰ GIÚP ĐỠ

CỘNG TÁC

TỰ ĐIỀU CHỈNH

Số trẻ đạt

SL

14

13

9

7

10

17

%

47

57

43

30

23

37

Số trẻ chưa  đạt

SL

16

17

21

23

19

13

%

53

43

57

70

76

63

 

Dựa vào bảng, thấy rằng, số trẻ thực hiện được các nhóm kỹ năng TƯXH còn ở mức thấp, chưa đồng đều.

Chương 3: Một số biện pháp GD kỹ năng TƯXH cho trẻ 5 - 6 tuổi thông qua hoạt động KPXH.

Một số biện pháp đã đề xuất:

  - Đổi mới quy trình và phương thức tổ chức hoạt động KPXH.

   - Tăng cường công tác quản lý và phát huy vai trò của các tổ chức trong nhà trường để GD kỹ năng TƯXH cho trẻ 5 - 6 tuổi.

       - Kết hợp gia đình, nhà trường và xã hội trong GD kỹ năng TƯXH cho trẻ MG 5 - 6 tuổi thông qua hoạt động KPXH.

    - Nâng cao tính tích cực tự giác cho trẻ trong thực hành.

         Bên cạnh đó, đề tài đã xây dựng một số đề tài cho hoạt động KPXH để GD kỹ năng TƯXH cho trẻ 5-6 tuổi: gồm các đề tài: “Bé khám phá trường tiểu học”; “Trò chuyện về người thân trong gia đình bé”; “Bé và các bạn lớp mẫu giáo”;“Cửa Lò  - quê hương bé”: “Bé khám phá sản phẩm của nghề nông”;“Bé và luật lệ giao thông đường bộ”.

3.     Kết luận và kiến nghị:

3.1. Kết luận:

- GD kỹ năng TƯXH không những góp phần rèn luyện các thao tác tư duy cho trẻ mà còn góp phần vào sự phát triển toàn diện của trẻ, tạo điều kiện thuận lợi cho trẻ trong hoạt động và các hoạt động học tập khác sau này.

- Giáo viên đã biết cách lập kế hoạch tổ chức và tích hợp GD kỹ năng TƯXH cho trẻ 5-6 tuổi song kết quả trên trẻ chưa cao.

3.2. Kiến nghị:

- Tiếp tục bồi dưỡng, nâng cao trình độ, tạo điều kiện nghiên cứu để giáo viên có những định hướng sâu sắc với nội dung GD kỹ năng TƯXH cho trẻ 5-6 tuổi.

- Bổ sung cơ sở vật chất để quá trình dạy đạt hiểu quả cao.

- Giáo viên tìm hiểu nội dung GD kỹ năng TƯXH cho trẻ 5-6 tuổi và xây dựng các hoạt động thực tế đạt kết quả cao.

4.     Tài liệu tham khảo và phụ lục (nếu có):

[1]. Nguyễn Thị Hường, Giáo trình GD học (2003), NXB Đại học Vinh.

[2]. Nguyễn Thanh Bình, Giáo trình GD kỹ năng sống (2007), NXB Đại học Sư phạm.

[3]. Bộ GD và đào tạo (2001), Chiến lược phát triển GD đến năm 2010.

[4]. Phạm Minh Hạc (2001), Phát triển toàn diện con người thời kỳ công nghiệp hóa – hiện đại hóa, NXB Chính trị Quốc gia Hà Nội.

[5]. Lương Thị Bình – Phan Lan Anh (2012), Các hoạt động GD tình cảm và kỹ năng xã hội cho trẻ mầm non, NXB GD Việt Nam.

 

Điện thoại liên hệ:01648844050  

Địa chỉ email: lethuytram0702@gmail.com

TỔNG HỢP: HẢI YẾN